ΤΑ ΒΙΤΡΟΓΙΑΝ ΣΤΑΛΟΝΙ-ΝΤΟΜΠΖΑΝΣΚΙ

Σε ένα τραπέζι από ξύλο-μοριοσανίδες, μήκους 3 και πλάτους 1,5 μέτρων, υπάρχει ένα ρολό χαρτιού.Οι δύο επάνω γωνίες του πιέζονται με βαράκια μολύβδου.Το ρολό, μόλις ξετυλίγεται, αγωνίζεται να τυλιχτεί ξανά.Μόνο κάτω από το τραπέζι καταφέρνει να επιστρέψει στην αρχική του μορφή, ρέει προς τα κάτω και εκεί εύκολα ξανατυλίγεται σε ρολό. Έτσι είναι καλύτερα, δεν μπερδεύεται στα πόδια.

Το τραπέζι βρίσκεται στο κέντρο ενός μεγάλου δωματίου, στηριγμένο σε δύο παλιές δυνατέςβάσεις.Κάτω από το τραπέζιβρίσκεται ένα σεντούκι και μερικά κουτιά από χαρτόνι. Δίπλα στην είσοδο του δωματίου, στον τοίχο υπάρχει άλλο ένα μεγάλο σεντούκι, πάνω στο οποίο σεντόνια και μαξιλάρια είναι σκεπασμένα με ένα μάλλινο κάλυμμα, φτιαγμένο με ουκρανικά λαϊκά μοτίβα των Γούτσουλ – κατοίκων των Καρπάθιων όρων.Στην αντίθετη πλευρά υπάρχουν ντουλάπια με τζάμια και σε αυτά εκατοντάδες βιβλία, άλμπουμ και φάκελοι με έγγραφα.

Στους τοίχους εικόνες και πίνακες, μερικοί από αυτούς σε αυστηρές ξύλινες και άλλοι - σε παλιές με πλούσιο σκάλισμα, επιχρυσωμένεςκορνίζες.Πολλοί πίνακες ζωγραφικής: τοπία, άλογα, πορτρέτα.Κάτω από το παράθυρο ένα κάθετο κουτί από κόντρα πλακέ, ανοιχτό από πάνω. Από αυτό προεξέχουν διαφορετικού ύψους ρολά από χαρτόνι και ειδικό χαρτί αντιγραφής, μερικά ακόμα λευκά, άλλα καλυμμένα με πολύχρωμο μωσαϊκό των γεωμετρικών στιγμάτων, μεταξύ των οποίων από κάπου μας κοιτάει ένα μάτι, αλλού - απλώνεται ένα χέρι.

Στο τραπέζι ένα άλλο χέρι καλύπτει, ακόμη ένα λεπτό πριν κατάλευκο φύλλο χαρτιού, με πυκνό πλέγμα γραμμών.Σαν να ακολουθεί ένα αόρατο σχέδιο, με γρήγορες και σίγουρες ενέργειες σχηματίζει τις γραμμές με μία ελαφριά κίνηση της λεπτής γραφίδας από κάρβουνο.Το σχέδιο είναι συγκεκριμένο, αλλά πολύ απλό, έτσι ώστε ανά πάσα στιγμή να έχεις τη δυνατότητα να σβήσεις και να σχεδιάσεις μια γραμμή σε άλλο σημείο.Όμως, αυτό συμβαίνει σπάνια και στο τέλος της εργασίας φαίνεται ότι αυτό δεν είναι σκίτσο, αλλά μία ολοκληρωμένη ζωγραφιά. Αλλά αυτή η δουλειά δεν έχει ολοκληρωθεί, πρέπει ακόμα να μετακινηθεί το ρολό του χαρτιού προς τα εμπρός και πάλι γεμίζοντας τα επόμενα τρία μέτρα του λευκού χαρτονιού με ένα πυκνό πλέγμα γραμμών, που τέλεια ταιριάζουν με αυτές που εξαφανίστηκαν πέρα από την άκρη του τραπεζιού.Και αυτό επαναλαμβάνεται πέντε φορές, επειδή το μήκος του χαρτονιού είναι περίπου 15 μέτρα και θα χρειαστεί να μετακινηθεί πέντε φορές στο τραπέζι.

Επιτέλους, το σκίτσο με ξυλάνθρακα ολοκληρώθηκε, αλλά αυτό είναι μόνο το πρώτο βήμα της μακράς ιστορίας για τον καλλιτέχνη. Τώρα το χαρτί επιστρέφει στην αρχική του θέση, και πάλι εμφανίζονται βάρη στις γωνίες του.Ένα μικρό πινέλο με εντελώς φθαρμένες τρίχες, βυθισμένο σε ένα βαζάκι με μαύρο μελάνι, κινείται κατά μήκος των καθορισμένων διαδρομών.Ορισμένες γραμμές σχεδιάζονται με ένα μακρύ χάρακα δύο μέτρων, άλλες εμφανίζονται με μια απαλή κίνηση του χεριού, και άλλες – είναι τέλειοι κύκλοι, φτιαγμένοι με μια βούρτσα, που μπαίνειστη θηλιά ενός λεπτού κορδονιού, που συγκρατείται στο κέντρο του κύκλου με τον αντίχειρα του άλλου χεριού.

Η βούρτσα βυθίζεται στο μελάνι κάθε δευτερόλεπτο, κάθε φορά παίρνει λίγο μελάνι και έτσι ζωγραφίζει καθαρές άψογες γραμμές, χωρίς να αφήνει καμία σταγόνα να πέσει πουθενά ή να χύσει μελάνι έξω από την σχεδιασμένη γραμμή.Υπάρχει ένα άλλο, ελαφρώς φαρδύτερο, επίσης φθαρμένο πινέλο.Οι ευρύτερες γραμμές του θα δημιουργήσουν τα κύρια περιγράμματα των σχημάτων, τα οβάλ των προσώπων, τα περιγράμματα των χεριών και τις πτυχές των ρούχων.Θα δείχνουν, πού θα πρέπει να εφαρμοσθούν οι πιο πλατιές συνδέσεις μολύβδου κατά την κατασκευή του τελικού σχήματος του βιτρό.

Μόλις τώρα αρχίζει να εμφανίζεται το πρώτο στοιχείο της ολοκληρωμένης εργασίας.Εκατοντάδες γραμμές σχηματίζουν μια πολύπλοκη, σύνθετη αλλά εξαιρετικά ισορροπημένη σύνθεση, στην οποία τα μαλακά στοιχεία αιωρούνται σε ένα σταθερό πλέγμα ίσιων γραμμών.Και όλη αυτή η σύνδεση διευθύνεται – σαν τους στρατηγούς πουδιοικούν τον στρατό τους – με διαδεδομένους στα κομβικά σημεία της εικόνας ισχυρούς κύκλους φωτοστέφανων. Οπότε αυτή είναι μια ευαγγελική ή μια βιβλική σκηνή.

Εάν σε ένα από τα φωτοστέφανα παρατηρήσουμε το σχήμα ενός σταυρού, αυτό σημαίνει ότι η σκηνή είναι από την Καινή Διαθήκη, αφού απεικονίζεται ο ίδιος ο Σωτήρας – ο Ιησούς Χριστός.Το βλέμμα μας επικεντρώνεται στα κύρια στοιχεία της εικόνας – στα πρόσωπα και στα χέρια των αγίων.Τα μάτια, τα χείλη και τα δάχτυλα είναι εκπληκτικά, ζωντανά, αν και είναι κατασκευασμένα από αιχμηρά σαν το γυαλί κρύσταλλα.Μόνο τώρα παρατηρούμε, ότι όλα εδώ, από κάτω προς τα πάνω, είναι χτισμένα από κρύσταλλα, σαν το ίδιο το γυαλί να θρυμματίστηκε σχηματίζοντας μια μνημειακή εικόνα.Σαν να μην ήταν ο καλλιτέχνης ο δημιουργός του θέματος, αλλά το θέμα προσέλαβε τον καλλιτέχνη να το εξυπηρετήσει με τη φαντασία του, το ταλέντο του και την εργασία του.

Και το ίδιο το γυαλί θα ήθελε να διηγηθεί την ιστορία της σωτηρίας, τη βιβλική ιστορία του Θεού και της Αγίας Του Μορφής – του Ανθρώπου.Επειδή με τη μορφή των κρυστάλλων της άμμου ήταν εδώ πολύ πριν από μας, από την τρίτη ημέρα της δημιουργίας, και τα θυμάται όλα, όσα δημιουργήθηκαν τότε από το χέρι του Δημιουργού.Θυμάται, ότι στον κήπο της Εδέμ από αυτόν δημιουργήθηκαν τα υλικά μας σώματα. Αλλά τα γνώριζε διαφορετικά: θυμάται την αρχική, καθαρή, κρυσταλλική τελειότητα τους, που δε γνώριζαν την αμαρτία, την πτώση και τον πόνο.Και σήμερα ξανά ζητά από τον Θεό το τέλειο πινέλο Του.Και μια τόσο ειλικρινής παράκληση δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη.

Φαινομενικά, η γραφική δουλειά έχει ήδη ολοκληρωθεί, αλλά αυτό δεν είναι καθόλου έτσι.Και πάλι, το χαρτί επιστρέφει στην αρχική του θέση, και στα διαχωρισμένα με τις γραμμές μελανιού-μολύβδου παραθυράκια του μελλοντικού βιτρό επικολλάται το φόντο της σύνθεσης. Το φόντο του έργου σε ορισμένεςπεριπτώσεις είναι δευτερεύον, σε άλλες – αντίστροφα, πρωτεύον.Πώς είναι εδώ;Αντιθέτως, είναι ακριβώς το αντίθετο.

Το φόντο του έργου ρίχνει την τρίτη, ή μάλλον την τέταρτη διάσταση στο χαρτί από χαρτόνι.Εάν αυτή είναι η τέταρτη διάσταση, και ακόμη αν είναι η τρίτη, τότε ήδη είναι υπερβολικό για μια επίπεδη εικόνα.Σε αυτό θα επιστρέψουμε αργότερα, αλλά προς το παρόν ας μιλήσουμε για την τέταρτη διάσταση.Η τέταρτη διάσταση έχει ήδη εμφανιστεί μια φορά στην τέχνη της Εκκλησίας, παρακάμπτοντας την τρίτη – υπήρχαν δύο διαστάσεις του επιπέδου της σελίδας και η τέταρτη διάσταση – του Λόγου. Είναι ένα στολισμένο με δεκάδες μινιατούρες Ευαγγέλιο, στο οποίο η δόξα του Λόγου του Θεού εμπλουτίστηκε με την ομορφιά των γραφικών μινιατουρών και τα γράμματα, με υπέροχα καλλιγραφημένη γραμματοσειρά και πολύχρωμα γράμματα.

Εδώ, επίσης, εμφανίζεται ο Λόγος της Γραφής, γραμμή προς γραμμή γεμίζοντας το επίπεδο της εικόνας, με ένα τέλειο στολίδι γραπτών σημείων.Στην ουσία, το περιεχόμενο δεν είναι η πολύτιμη προσθήκη, όσο η βάση ολόκληρης της εργασίας.Μπροστά στα μάτια μας βρίσκεται ένα παράδοξο βιβλίο με μινιατούρες, αναβαθμισμένο στη μνημειακή μορφή της αρχιτεκτονικής.Το Ιερό Βιβλίο, στο οποίο ο Λόγος και η Μορφή συνθέτουν την πληρότητα του Σύμπαντος – δύο μορφές του σύμπαντος – η πνευματική και η υλική, η ορατή και η αόρατη.

Για τη γραφή των γραμμάτων της Αγίας Γραφής, χρησιμοποιείται ένα άλλο εργαλείο – ένα ραβδάκι με κοφτερή κοπή, και στην πράξη ένα πλήθος τέτοιων ραβδιών με διαφορετικά πλάτη στις άκρες.Καθιστούν δυνατή την επιλογή του κατάλληλου μεγέθους του γράμματος, ανάλογα με τη μορφή του ίδιου του βιτρό και την ανάγκη της σύνθεσης.Δημιουργούμενο από αυτό, το κείμενο λάμπει, ρέει στον διάλογο ισχυρών και ελαφρών πιέσεων.Επειδή ακριβώς το ραβδάκι δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα της γραφής.

Το πινελάκι είναι πάντα υγρό, πάντα γεμάτο μελάνι, το ραβδάκι στην αρχή το μεταφέρει σε περίσσεια και μετά γρήγορα ξεφορτώνεται το φορτίο του. Ίσα-ίσα υγρό, στεγνώνει αμέσως, και το γράμμα βγαίνει είτε λιγότερο, είτε περισσότερο «βαθύ».Στο χαρτόνι εμφανίζεται ένα απροσδόκητο, φανταστικό αποτέλεσμα του ανάγλυφου. Τα πιο βαριά, πιο μνημειακά κατακόρυφα δεν κάμπτονται μόνο σε μαλακά τόξα και κύκλους, αλλά σαν τα κύματα είτε πηγαίνουν βαθιά στο σκοτάδι, είτε ανεβαίνουν στο φωτεινό επίπεδο του χαρτονιού.Γραμμή με γραμμή ρέουν οι πολυεπίπεδοι χαρακτήρες της αρμονίας – τρέχουν σε ίσιες, ιερατικές σειρές.Όπως οι ψαλμοί της ιεράς μονής, όπως ο ήχος των θαλάσσιων κυμάτων, που ηρεμούν κάθε πίκρα της καρδιάς.

Και ξανά ένα ρολό χαρτόνι, το οποίο εν τω μεταξύ έχει ισιώσει λίγο, τοποθετείται στην κορυφή της σύνθεσης στο τραπέζι.Τώρα ο μαύρος άνθρακας και το μελάνι δίνουν τη θέση τους σε ένα πολύχρωμο χρωματοπινάκιο.Δεν είναι πολύ πλούσια, μόνο στη διαδικασία επιλογής γυαλιών, αλλά τα τρία ή τέσσερα κόκκινα χρώματα, τοποθετημένα σε χαρτόνι, μετατρέπονται σε δεκάδες αποχρώσεις.Τώρα έχουμε μόνο κόκκινο χρώμα, πορτοκαλί και ροζ, και σε ακραία περίπτωση - το αμάραντο χρώμα.

Κάθε απόχρωση εφαρμόζεται ξεχωριστά,η κάθε μίατέσσερεις φορές γεμίζει κινούμενα πάνω-κάτω κομμάτια χαρτιού. Επειδή μία τέτοια δουλειά απαιτεί επιστροφές και προσθήκες.Ξεκινά με μερικά σημαντικά σημεία χρώματος, μετά από τα οποία ακολουθούν τα επόμενα, συμπληρώνοντας τα μικρότερα και τα πλαϊνά παραθυράκια.Μετά το πρώτο ακολουθούν τα επόμενα χρώματα, μετά τα κόκκινα – τα πράσινα, στη συνέχεια τα κίτρινα και στο τέλος μπλε – γαλάζιο, υπεραμαρίνη καιμωβ.Λείπει μόνο το λευκό χρώμα, γιατί στις ακτίνες του ήλιου θα ήταν πολύ έντονο, πολύ πιο φωτεινό απ’ ότι στο χαρτόνι και θα έσβηνε όλα τα άλλα χρώματα με τη λάμψη του.

Τοποθετημένα με αυτόν τον τρόπο τα χρώματα δημιουργούν ιδανική αρμονία μεταξύ τους.Την τέλεια, ή σπασμένη, δηλαδή όχι εντελώς... αρμονική. Εδώ μερικές φορές παρουσιάζονται, σαν στην εκλεκτή κουζίνα, καταπληκτικοί συνδυασμοί γούστων, μια συναρπαστική δυσαρμονία, η οποία κάνει δυναμική αυτήν την φαινομενικά αυστηρή πομπή χρωμάτων.Αλλά δεν είναι μόνο αυτό, εδώ βλέπουμε, εκτός από τον εσωτερικό διάλογο των χρωμάτων, τον χορό τους με τις μορφές, που βγαίνουν από τις ζωγραφισμένες με μελάνι γραμμές.Τα χρώματα τους ακολουθούν σαν τα πρόβατα έναν βοσκό, οδηγώντας τα σε διαλεχτά λιβάδια.

Και ακόμη μια έκπληξη.Βλέπουμε στο χαρτί παρόμοιους με εμάς ανθρώπους - τα πρόσωπα, τα μάτια τους, τα χέρια των αγίων, παρόμοια με τα δικά μας.Αλλά ξαφνικά συνειδητοποιούμε πόσο διαφέρουν από εμάς.Μωβ, αμάραντα, τουρκουάζ πρόσωπα, λαμπερά πορφυρά μάτια - αυτή είναι μια καθαρά καλλιτεχνική φαντασία, μια απόλυτη καλλιτεχνική πρωτοπορία. Πρωτοπορία, ή ίσως το μυστικό όραμα του διαφορετικού, αναστημένου ανθρώπινου σώματος, ζωγραφισμένου με όλα τα χρώματα του θεϊκού ουράνιου τόξου, με χρώματα των σύννεφων της ανατολής και τη δύσης του ηλίου. Και στιςφλεγόμενες κόρες η φωτιά του Αγίου Πνεύματος, ακούραστα γεμίζει τις ψυχές των πατριαρχών, των προφητών, των αποστόλων και των αγίων.

Επιτέλους η δουλειά ολοκληρώθηκε.Μόνο με ένα πλατύ πινέλο, μαυρίζουν οι μαζικές ρίγες των μελλοντικών σιδερένιων ράβδων, που χωρίζουν και συγκρατούν στο παράθυρο τα ξεχωριστά τμήματα του βιτρό.Τώρα το χαρτόνι γίνεται ανεξάρτητο έργο τέχνης.Επειδή το μαύρο χρώμα είναι το πιο σημαντικό χρώμα του βιτρό.Καθώς «το φως λάμπει στο σκοτάδι και το σκοτάδι δεν το αγκαλιάζει», έτσι και το βιτρό βγαίνει από το σκοτάδι και το σκοτάδι μπροστά του πρέπει να υποχωρήσει.Εάν ένας καλλιτέχνης δεν κατανοεί την ύλη του βιτρό και θα δημιουργήσει πολύ φωτεινές συνθέσεις, τότε αυτές, λάμποντας στους απέναντι τοίχους του ναού, θα φωτίζουν η μία την άλλη από μέσα, καταστρέφοντας όλη τη δύναμη και την ομορφιά της γυάλινης τους, της λαμπερής με τον ήλιο ουσίας.

Για τη διακόσμηση του εσωτερικού χώρου του ναού, το χαρτόνι του βιτρό είναι μόνο το πρώτο στάδιο, η εισαγωγή στην εργασία, που θα διαρκέσει πολλές εβδομάδες, και μερικές φορές πολλούς μήνες.Αλλά για τους λάτρεις και τους γνώστες της τέχνης, είναι ένα ανεξάρτητο έργο τέχνης.Ανεξάρτητο, επειδή το δημιουργημένο βιτρό μερικές φορές διαφέρει από το πρωτότυπο.Δουλεύοντας με το γυαλί, ο καλλιτέχνης μερικές φορές κάτι αλλάζει, προσθέτει, συμπληρώνει.Όχι πολλά, αλλά παρ 'όλα αυτά αφήνει όχι ένα, αλλά δύο αριστουργήματα του δημιουργικού του οράματος.

Μετά από πολλές ημέρες δημιουργίας του αρχικού, χάρτινου έργου, το μελλοντικό βιτρό, μαζί με μια σειρά από άλλα χαρτόνια, που προετοιμάστηκαν για όλα τα παράθυρα του ναού, θα πάει στο εργαστήριο του βιτρό. Εκεί το περιμένει ένα πραγματικό εργαστήριο μεσαιωνικού αλχημιστή: τα βάζα με πολύχρωμες σκόνες, οι πρέσες για εξώθηση των ελαστικών μολύβδου, τα διαμαντένια μαχαίρια για την κοπή των γυάλινων επιφανειών, οι κλίβανοι για την καύση ζωγραφισμένων και καλυμμένων με πατίνα μικρών γυάλινων κομματιών του μελλοντικού μνημειακού βιτρό.

Και παντού – γυάλινες επιφάνειες – εκατοντάδες, χιλιάδες αποχρώσεις.Ποιος να τις μετρήσει, ποιο μάτι μπορεί να αναγνωρίσει τις λεπτές διαφορές;Αρκεί, σε ένα εργοστάσιο υαλουργίας σε ένα κάδο με τηγμένη άμμο να προσθέσει κανείς ένα κιλό ή ένα φτυάρι οποιασδήποτε βαφής παραπάνω και θα έχουμε μια νέα, χωρίς ονομασίαακόμη απόχρωση χρώματος.Μεγάλες σκαλωσιές, φτιαγμένες από βαριές σανίδες, βαλμένες κατά μήκος όλων των τοίχων του εργαστηρίου, διατηρούν μυριάδες γυάλινες επιφάνειες, που λάμπουν με τα χρώματα χιλιάδων ουράνιων τόξων. Στα παράθυρα υπάρχουν τραπέζια συναρμολόγησης, μερικά ξύλινα, άλλα γυάλινα, που χρησιμεύουν για την τελική σύνδεση της ύλης του βιτρό.

Του βιτρό... και τι βιτρό;Το βιτρό – είναι γυαλί, αλλά δεν είναι αυτό το πιο σημαντικό στη σύνθεση, το γυαλί μόνο φιλτράρει τα νερά του φωτός, που ρέουν προς εμάς. Νερά ζωντανά, που ιριδίζουν στο ρυθμό των ιπτάμενων σύννεφων, ξεθωριάζουν στο σούρουπο, λάμπουν την αυγή. Εκτός αυτού, λαμπυρίζουν στον ρυθμό των χρωμάτων, καθώς διαφορετικές αποχρώσεις χρωμάτων με διαφορετικούς τρόπους απορροφούν τις ακτίνες του ήλιου.

Γι’ αυτό, μια φορά βλέπουμε την πιο σκοτεινή μορφή ενός αγίου σε ανοιχτόχρωμο φόντο, και μια άλλη φορά, σε διαφορετικό φωτισμό του ίδιου βιτρό, αντίστροφα.Το βιτρό είναι ένα διάφραγμα, στο οποίο συνθέτει η ύλη του ήλιου, το φως του Θαβώρ.Επειδή, στο εσωτερικό χώρο του ναού, οι ακτίνες του ήλιου ήδη μιλούν για ένα άλλο, ουράνιο φως.Έτσι μας εμφανίζεται το Φως του Φωτός, το Φως του Υιού του Ανθρώπου, που χύθηκε στον μεταμορφωμένο κόσμο, στον μεταμορφωμένο άνθρωπο.

Στο εργαστήριο του βιτρό βασιλεύουνοιμάστορες του βιτρό, οι τεχνίτες, οι οποίοι την ακρίβεια της δουλειάς τους τελειοποιούν χρόνια.Γι’ αυτό οι περισσότεροι, ακόμη και οι επαγγελματίες καλλιτέχνες σταματούν στο κατώφλι του εργαστηρίου βιτρό και εμπιστεύονται στη μαστοριά και στη γνώση των τεχνιτών τα χαρτόνια τους.Και ελάχιστοι αποφασίζουν να μπουν σε αυτό το κλειστό για οποιονδήποτε σπίτι «γυάλινης αλχημείας», το οποίο απαιτεί από αυτούς αποφοίτηση από την επόμενη, αυτή τη φορά «Ακαδημία του βιτρό».Έτσι έγινε και με τον δικό μας ζωγράφο, ο οποίος ήταν μάστορας της μορφής και του χρώματος και έγινε ο άρχοντας του γυαλιού και του φωτός.

Στην αρχή τοποθετούν το χαρτόνι στο τραπέζι, το οποίο είναι ακόμη μεγαλύτερο από εκείνο του εργαστηρίου – μπορεί να έχει μήκος και 8 μέτρα, αλλά ούτε αυτό δεν αρκεί για να πραγματοποιηθεί μονομιάςτο πρώτο από τους δώδεκα άθλους του Ηρακλή, που μας περιμένουν.Ξανά θα χρειαστεί να μετακινείται η μνημειακή σύνθεση, για να σχεδιαστούν όλα τα απαιτούμενα για τη δημιουργία του βιτρό πρότυπα.Κάτω από το χαρτόνι μπαίνουν δύο ρολά λευκού χαρτιού, το ένα ελαφρώς λεπτότερο, το άλλο ελαφρώς παχύτερο και ανάμεσα του χαρτιού και του χαρτονιού - δύο στρώσεις χαρτιού αντιγραφής μαύρου χρώματος.

Τώρα το χέρι του μάστορα, οπλισμένο με ένα σκληρό ακονισμένο μολύβι, κινείται στη μέση της κάθε μαύρης γραμμής του σχεδίου βιτρό.Κινείται με πολύ μεγάλη ακρίβεια, αφού δεν μπορεί να παρεκκλίνει από την κεντρική του διαδρομή ούτε για ένα χιλιοστό. Εκατοστό με εκατοστό μεταφέρει τα γραφικά στο χαρτί, που βρίσκεται κάτω από το χαρτί αντιγραφής.Αυτό διαρκεί πολλές ώρες, το χέρι κάνει εκατοντάδες μέτρα, ίσως και χιλιόμετρα, πριν φτάσει στο τέλος του προορισμού του.Σε τελική ανάλυση, αυτά θα είναι μερικά από τα πιο ακριβά βιτρό, που είχαν δημιουργηθεί σε αυτό το εργαστήριο, με εξαιρετικά μικρά γυαλιά και ένα πολύ πυκνό δίκτυο γραμμών από κασσίτερο.

Επιτέλους, ο πρώτος άθλος ολοκληρώθηκε, και μπορούμε να ξεκινήσουμε τον δεύτερο άθλο του Ηρακλή.Το χαρτόνι αφαιρείται, και αφήνεται να τυλιχτεί εκ νέου, με αυτήν τη μορφή, θα περιμένει τα περαιτέρω στάδια εργασίας στο βιτρό, και το μαύρο χαρτί αντιγραφής διπλώνεται, για να χρησιμοποιηθείστην αντιγραφή του επόμενου έργου χαρτονιού. Σε δύο ρολά χαρτιού εμφανίστηκαν δύο πανομοιότυπα αντίγραφα της εικόνας, που αντιγράφηκαν από χαρτόνι.

Λεπτά και εφήμερα, μοιάζουν λίγο με το αρχικό σκίτσο με άνθρακα, αλλά πολύ πιο ακριβές, με ακρίβεια χιλιοστών σχηματίζουν τα μικρά παράθυρα του βιτρό.Τώρα κάθε ένα από τα εκατοντάδες ζεύγη αυτών των επιφανειών χαρτιού αποκτάτο δικό του σειριακό αριθμό.Μετά την ολοκλήρωση της εργασίας, το πιο λεπτό ρολό χαρτιού τυλίγεται – αργότερα θα χρησιμεύσει ως κάρτα για την τοποθέτηση των γυάλινων παραθύρων του βιτρό.

Ο τρίτος άθλος είναι, το σχέδιο σε παχύτερο χαρτί να κοπεί με ακρίβεια σε ξεχωριστά πρότυπα.Για αυτό χρησιμοποιείται ένα ειδικό μαχαίρι με δύο λεπίδες. Επιτρέπει να απορριφθεί μια λωρίδα χαρτιού, που αντιστοιχεί στο πάχος του διαύλου μολύβδου, ο οποίος ενώνει τα γυάλινα παραθυράκια στο τελικό βιτρό.Το πάχος του είναι πάντα το ίδιο, μπορεί να αλλάξει μόνο το πλάτος του διαύλου.Τώρα, το κάθε αριθμημένο σχέδιο, με ακρίβεια χιλιοστού, καθορίζει το σχήμα του μελλοντικού γυάλινου παράθυρου του βιτρό.

Την τέταρτη εργασία, την οποία σε αυτή τη φάση μπορεί να εκτελέσει μόνο ο καλλιτέχνης – είναι η επιλογή του χρώματος του γυαλιού για κάθε πρότυπο, βάσει της παλέτας χρωμάτων, που αναγράφεται στο χαρτόνι του βιτρό.Πρόκειται για ένα δημιουργικό έργο, στο οποίο είναι τελικά δυνατό να διαιρέσεις ένα πορτοκαλί και ένα ροζ χρώμα από το σκίτσο σε δεκάδες πορτοκαλί και ροζ αποχρώσεις του γυαλιού με ελάχιστα διακριτή διαφορά.

Ο πέμπτος άθλος είναι η ακριβής αποκοπή του κάθε παραθύρου από τις επιλεγμένες από τον καλλιτέχνη γυάλινεςεπιφάνειες. Εδώ, μια ανακρίβεια ενός χιλιοστού μπορεί να δυσκολέψει την τελική συναρμολόγηση ολόκληρου του τμήματος του βιτρό.Δύο ή τρία λάθη, ένα μετά το άλλο, θα αποτρέψουν να συναρμολογηθούν εκατοντάδες θραύσματα γυαλιού σε μία σύνθεση.Ως εκ τούτου, η εργασία αυτή εκτελείται πάντα από έναν ειδικό μάστορα του βιτρό, ο οποίος για χρόνια προπονούσε το χέρι του στην ικανότητα να χρησιμοποιεί ένα διαμαντένιο μαχαίρι για την κοπή γυαλιού.

Τώρα, στο τραπέζι μπαίνει το πιο λεπτό αντίγραφο χάρτη, σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό του οποίου τοποθετείται το αντίστοιχο κρύσταλλο του χρωματισμένου γυαλιού – εκατοντάδες, χιλιάδες κρύσταλλοι – εάν πρόκειται για μια ολόκληρη σύνθεση 15 μέτρων.Αλλά υπάρχουν όμως και πολύ μεγαλύτερα. Αυτή η σπαζοκεφαλιά αποτελεί τον έκτο άθλο του Ηρακλή, ο οποίος γίνεται εφικτός μόνο επειδή όλα τα πρότυπα χαρτιού, που βρίσκονται τώρα κάτω από κάθε κομμάτι χρωματισμένου γυαλιού, είναι αριθμημένα.

Μετά από αυτό θα υπάρξουν ακόμη πιο δύσκολες δημιουργικές εργασίες.Ο καλλιτέχνης θα πάρει στα χέρια του κάθε μία από τις εκατοντάδες και χιλιάδες γυάλινες πλάκες, και μετημαύρη παχιά πατίνα, που προορίζεται μόνο για τοσχεδιασμό, θα τις γεμίσει από την πρώτη έως την τελευταία με γραφικές μορφές και γραμματοσειρές.Μέσα σε μια μέρα, μερικές εκατοντάδες γυαλιά, σε μια εβδομάδα – μερικές χιλιάδες, σε ένα μήνα – δεκάδες χιλιάδες.Καθημερινά τα ζωγραφισμένα γυαλιάστέλνονται στον κλίβανο, όπου το σχέδιο θα τυπωθεί για πάντα στο γυαλί.

Αν και ο έβδομος άθλος του Ηρακλή θα διαρκέσει μεγάλο χρονικό διάστημα, εβδομάδες, ίσως και μήνες, δε θα ολοκληρωθεί με το ψήσιμο του τελευταίου γυαλιού.Ένα μικρό μέρος των γυάλινων πλακών θα σπάσουν κατά τη διάρκεια του ψησίματος, θα πρέπει για άλλη μια φορά να επιλεχτεί το χρώμα του γυαλιού, να εφαρμοστεί το σχέδιο και πλέον τυπωμένο να ξαναψηθεί στον κλίβανο. Και μόνο τότε ο έβδομος άθλος του Ηρακλή θα ολοκληρωθεί.

Και ο όγδοος άθλος – είναι η επανάληψη του εβδόμου, μόνο που αυτή τη φορά στο γυαλί θα εφαρμοστεί και θα ψηθεί η έγχρωμη πατίνα.Ξεχωριστή για κάθε χρώμα του γυαλιού του βιτρό, σύμφωνα με το δημιουργικό όραμα και το ταλέντο του καλλιτέχνη. Σε κόκκινα γυαλιά, μπορεί να εφαρμοστεί ή αμάραντη ή ροζ πατίνα, για να παίξει με τον διάλογο των χρωμάτων, σε γαλάζια – η υπεραμαρίνη, επίσης γίνεται να σπάσουν τα χρώματα και να συνδυαστούν από την αντίθετη πλευρά του ουράνιου τόξου. Και ξανά εβδομάδες δουλειάς, μέχρι χιλιάδες κομμάτια γυαλιού θα είναι έτοιμα για να δημιουργήσουν το τελικό βιτρό. Και το καθένα από αυτά τα γυαλιά από τη στιγμή της κοπής του πέρασε από τα χέρια του καλλιτέχνη τουλάχιστον δέκα φορές.

Ο ένατος άθλος – είναι η επίπονη διαδικασία τοποθέτησης και διόρθωσης όλου του ψημένου γυαλιού σε ξεχωριστά τμήματα του βιτρό.Αυτό φτιάχνεται στο καβαλέτο από ένα παχύ ματ γυαλί, το οποίο τοποθετείται συνήθως απέναντι από το παράθυρο.Το φως του ήλιου επιτρέπει να επιτευχθείο φωτισμός, που θα ανάψει τα χρώματα του βιτρό στη διακόσμηση του εσωτερικού χώρου του ναού. Τμήμα-τμήμα εμφανίζεται ολόκληρη η πολύχρωμη σύνθεση, χωρίς την χάραξη των μολυβένιων φλεβών.

Μόνο τα χρωματιστά στοιχεία του βιτρό συγκρατούνται στη γυάλινη επιφάνεια από μικρές μπάλες πλαστελίνης.Τώρα ξεκινάει το τελικό στάδιο ελέγχου και αντικατάστασης γυαλιών, εάν είναι απαραίτητο.Αυτή είναι η πιο κατάλληλη στιγμή για τη διόρθωση του μοτίβου, της πατίνας ή της απόχρωσης του γυαλιού.Αυτό συνεχίζεται για τις επόμενες μέρες, καθώς τα κομμάτια γυαλιού που χρειάζεται να αντικατασταθούν, πρέπει να κοπούν, να βαφτούν και να επιστρωθούν ξανά.

Ο δέκατος άθλος – είναι η προσεκτική μεταφορά ολόκληρων τμημάτων του βιτρό, γυαλί με γυαλί, σε ξύλινους πάγκους, όπου όλα τα γυαλιά κρέμονταισε έναν ιστό ταινιών μολύβδου διαφόρου πάχους.Αυτή η εργασία εκτελείται από έναν τεχνίτη, υπό την καθοδήγηση του καλλιτέχνη, που αποφασίζει, τι πλάτος πρέπει να έχει η κάθε ταινία μολύβδου σε αυτό το συγκεκριμένο μέρος.Στη συνέχεια, κάθε σύνδεσμος μολύβδου συγκολλάται με μια σταγόνα κασσίτερου και μετά το σχεδόν τελειωμένο τμήμα του βιτρό παραδίδεται στον νεότερο μαθητευόμενο του εργαστηρίου.Είναι αυτός, που γεμίζει τα πάντα με τον κόκκινο μόλυβδο, ακόμη και τα μικρότερα κενά μεταξύ των ταινιών μολύβδου και του γυαλιού.

Σε λίγες μέρες, όταν ο κόκκινος μόλυβδος στεγνώσει, πραγματοποιείται ο τελευταίος καθαρισμός του βιτρό, που λερώθηκε με κόκκινο μόλυβδο, και συσκευάζεται σε γερά ξύλινα κουτιά με άχυρο.Η γυάλινη μορφή του πρέπει να παραδοθεί ασφαλής και πλήρης σε έναν ναό, που βρίσκεται δεκάδες και μερικές φορές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

Ο ενδέκατος άθλος του Ηρακλή – είναι η εγκατάσταση των τελικών τμημάτων στα παράθυρα του ναού.Οι τεχνίτες βιτρό ξέρουν πώς να τοποθετήσουν ένα ολόκληρο μεγάλο παράθυρο βιτρό σε μια μέρα, αλλά παρόλα αυτά το ταξίδι διαρκεί περίπου μια εβδομάδα.Είναι απαραίτητο να τοποθετηθούν τα τμήματα στις σιδερένιες ράβδους, να μπουν με τούβλα στη διακοσμητική γραμμή των παραθύρων και των τοίχων του ναού, να εγκατασταθούν τα αιολικά προστατευτικά τμήματα – οι λεπτοί ράβδοι σιδήρου, που χωρίζουν τις μεγάλες επιφάνειες των τμημάτων σε μικρότερα μέρη.Χρησιμοποιούνται πάντοτε για να προστατεύουν το βιτρό από τις αλλοιώσεις, από τις ριπές του ανέμου.Επειδή το βιτρό είναι ένα τεράστιο πανί από γυάλινα θραύσματα, που συνδέονται με το πιο μαλακό από τα μέταλλα – το μόλυβδο,πρέπει να προστατεύεται από ριπές ανέμου και από την καθίζηση υπό το βάρος του ίδιου.

Και τελικά εδώ θα έπρεπε να είχαμε τελειώσει να απαριθμούμε τους άθλους του Ηρακλή, αλλά πού είναι ο δωδέκατος άθλος; Υπάρχει και ο δωδέκατος. Μόνο τώρα ο καλλιτέχνης για πρώτη φορά βλέπει το έργο του σε όλο του το μεγαλείο.Στέκεται μπροστά σε ένα τεράστιο βιτρό, για πρώτη φορά βλέπει τους καρπούς των πολλών μηνών, και μερικές φορές πολλών χρόνων δουλειάς του.Και ξαφνικά απευθύνεται στον ιερέα:

- Κοιτάξτε, εκεί, στο πρόσωπο του αγίου, πρέπει να αντικαταστήσω το γυαλί με ένα πιο σκούρο, και εδώ πρέπει να αλλάξει το χρώμα του γυαλιού.Θα έρθουμε σε τρεις ημέρες και θα αντικαταστήσουμε ό, τι χρειάζεται μέχρι το τέλος της εβδομάδας.Μην αποσυναρμολογήσετε τη σκαλωσιά.

- Δε χρειάζεται, μάστορα, - απαντά ο ιερέας, - κανείς δε θα παρατηρήσει τέτοιεςλεπτομέρειες.

- Πώς να μην το προσέξει κανείς!; Και οι Άγγελοι στον ουρανό;Πώς θα απολογηθώ σε αυτούς για το λάθος της δουλειάς μου;..

Μετάφραση: Οκσάνα Τερέστσενκο